Vấn đề tăng tuổi nghỉ hưu đã được đề cập đến trong Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi, đề xuất từ 2 năm trước nhưng vẫn đang gặp nhiều tranh cãi và ý kiến trái chiều.

Theo tính toán của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), từ năm 2023, quỹ hưu trí và tử tuất của Việt Nam sẽ rơi vào trạng thái thu trong năm không đủ bù chi, bắt đầu trích từ phần quỹ kết dư để chi trả.

Từ năm 2034, phần quỹ kết dư được chi trả hết dẫn đến nhà nước phải bố trí ngân sách để bù đắp.

Theo quy định hiện hành, tuổi nghỉ hưu của NLĐ trong điều kiện bình thường là 60 tuổi đối với nam và 55 tuổi đối với nữ.

Vấn đề tăng tuổi nghỉ hưu đã được đặt ra nhiều lần trong quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật của nước ta như Luật Bình đẳng giới (2007), Bộ Luật Lao động năm 2012, Luật BHXH (2014)… nhưng chưa được Quốc hội đồng thuận.

Đề án cải cách bảo hiểm xã hội vừa được Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đề xuất: Thay vì mức hiện tại là nam 60 tuổi, nữ 55 tuổi sẽ nghỉ hưu, độ tuổi về hưu của nam sẽ được nâng lên 62 hoặc 65 tuổi và nữ sẽ nâng lên 55 hoặc 60 tuổi.

Phương án chốt sẽ do Trung ương quyết định, sau đó Chính phủ mới trình Quốc hội xem xét sửa luật.

Đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu đã được 2 năm nhưng vẫn gây tranh cãi

Việc kéo dài tuổi nghỉ hưu được cho là không phù hợp với người lao động làm việc trong các ngành nghề lao động chân tay, cũng như ảnh hưởng đến chính sách cán bộ hành chính nhà nước, công tác quy hoạch.

Nhiều người dân cho rằng kéo dài tuổi nghỉ hưu chỉ có lợi đối với cán bộ, công chức khu vực hành chính.

Còn theo phân tích của Phó Tổng giám đốc FPT Đỗ Cao Bảo, thì một trong 4 điểm yếu cố hữu cản trở sự phát triển, khiến người Việt mãi nghèo là “sự lười biếng, dễ hài lòng”.

Ông Đỗ Cao Bảo cho rằng, người Việt rất hứng thú “vui thú điền viên”, “sum vầy bên con cháu” và “60 tuổi đã lên lão”.

Trong xu thế tuổi thọ con người ngày càng tăng, hầu hết các nước đều nâng tuổi về hưu (Mỹ 67 tuổi, Nhật 68 tuổi, Pháp 62 tuổi) Việt Nam vẫn giữ tuổi lao động như cách đây 62 năm.

Khi mà tuổi thọ thấp hơn hiện nay 10 tuổi là gánh nặng đè lên quỹ lương hưu và Ngân sách Nhà nước.

Tuổi thọ và chất lượng sống của người Việt cũng đã tăng so với giai đoạn trước.

Chính vì vậy, việc tăng tuổi hưu để người lao động, đặc biệt là lao động nữ, cống hiến và có thêm cơ hội thăng tiến ở một khía cạnh khác là điều đáng hoan nghênh.

Tuy nhiên, trái ngược với ý kiến trên, bà Lê Thị Châu Huyền, cán bộ quản lý một doanh nghiệp lắp ráp điện tử ở KCX Tân Thuận, TP HCM bày tỏ ý kiến không đồng tình:

“Ở những nước tiên tiến trên thế giới, người lao động (NLĐ) mỗi tuần chỉ làm 4-5 ngày, không phải tăng ca, còn công nhân Việt Nam mỗi tuần làm 6-7 ngày, mỗi ngày có khi tới 15-16 giờ.

Tính ra thời gian làm việc của NLĐ Việt Nam nhiều hơn lao động các nước nhưng tiền lương, thu nhập, mức sống, sức khỏe… đều không bằng. Vậy cớ gì lại đi so bì với nước người ta để rồi đề xuất tăng tuổi hưu trong thời điểm này?”.

Lao động trực tiếp đều không muốn tăng tuổi nghỉ hưu

Từ thực tế tại doanh nghiệp mà mình đã làm việc gần 20 năm, bà Châu Huyền cho biết rất nhiều công nhân không thể trụ nổi với nghề khi chỉ mới ngoài 40 tuổi.

Rất nhiều người bị bệnh về cột sống, mắt, viêm xoang, đau khớp, giãn tĩnh mạch, ù tai… Bà Huyền nhìn nhận:

“Có một thực tế là sức khỏe của phần đông NLĐ đều bị suy giảm sau nhiều năm làm việc nên khi biết việc đề xuất nâng tuổi nghỉ hưu, họ rất sợ hãi.

Ý kiến cá nhân tôi là không đồng tình nâng tuổi nghỉ hưu cho cả nam lẫn nữ khi việc làm, đời sống của họ chưa có sự cải thiện đáng kể”.

Chia sẻ từ chính những người lao động, ông Nguyễn Văn Hánh, ngụ quận Bình Thạnh, TP HCM, từng làm tài xế cho một đơn vị sự nghiệp của nhà nước nhiều năm và mới nghỉ hưu năm ngoái cho biết tuổi tác là một gánh nặng.

Mắt kém, phản xạ chậm, khớp cổ chân bị đau nên khi đạp ga trên đoạn đường dài lúc buông ra thì chân đau nhừ, chịu không nổi.

Sau khi nghỉ hưu, ông thấy khá buồn nên có đi làm ở một đơn vị vận tải được một thời gian rồi cũng phải nghỉ vì áp lực công việc quá lớn, đi tỉnh xa nhiều.

Chị Cao Thị Hoài Thu (Công ty F., KCX Linh Trung 1, TP HCM) chia sẻ: “Một ngày làm việc của tôi bắt đầu từ tờ mờ sáng và thường kết thúc lúc 18 giờ, có khi là 20 giờ.

Với cường độ và môi trường làm việc nóng bức, ăn uống thiếu chất thì làm sao làm việc đến 60 tuổi?

Ở tuổi 60, liệu tôi còn đủ sức để làm việc với cường độ như thế, mắt còn đủ tinh để nhìn thấy đường may?

Liệu đến lúc đó doanh nghiệp có còn giữ hay họ muốn đẩy chúng tôi ra đường để tuyển lực lượng lao động trẻ khỏe hơn?

Gần đây báo chí cũng thông tin là nhiều doanh nghiệp đã chấm dứt hợp đồng lao động với lao động nữ tuổi 35.

Vậy chính sách về hưu ở tuổi 60 có làm chúng tôi tốt hơn hay tăng nguy cơ mất việc? Nếu nâng tuổi hưu, tôi tin nhiều lao động sẽ chọn nghỉ việc và lãnh một cục tiền thay vì chờ về hưu”.

Bà Phạm Thị Hồng Hà, Chủ tịch Công đoàn Công ty CP Sài Gòn Food, cho rằng với những người trực tiếp lao động sản xuất ở nhà máy, quy định như hiện nay là phù hợp.

Việc cần làm hiện nay là xác định được từng nhóm công việc cụ thể, với từng nhóm lao động cụ thể để điều chỉnh cho hợp lý, không nên cào bằng, tránh gây áp lực cho NLĐ.

Có nên chăng quy định tuổi nghỉ hưu dựa vào từng ngành nghề, lĩnh vực khác nhau

Ông Lê Đình Quảng, Phó trưởng Ban Quan hệ lao động Tổng LĐLĐ Việt Nam nêu quan điểm:

“Việc tăng tuổi nghỉ hưu là vấn đề phức tạp, tác động đến nhiều yếu tố, vì vậy cần được nghiên cứu một cách kỹ lưỡng, đánh giá tác động cả những yếu tố kinh tế – xã hội một cách khoa học, chính xác.

Kéo dài tuổi nghỉ hưu cần phải được xem xét trong điều kiện lao động và tình hình sức khỏe của NLĐ.

Việc tăng tuổi nghỉ hưu là không phù hợp với NLĐ làm việc trong các ngành nghề lao động chân tay.

Thực tế, hiện nay rất nhiều lao động nữ đang làm việc trong các ngành dệt may, da giày, chế biến thủy sản, lắp ráp điện tử… bị người sử dụng lao động cho nghỉ việc ở tuổi 30 – 35 với lý do sức khỏe không đáp ứng yêu cầu sản xuất.

Thống kê của BHXH Việt Nam cho thấy tuổi nghỉ hưu bình quân của nước ta là 53,4 tuổi, trong đó nam giới là 55,2 tuổi, nữ giới là 51,7 tuổi, những ngành nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thì tuổi nghỉ hưu bình quân chỉ khoảng 43 tuổi.

Hiện nhiều nước trên thế giới có quy định tuổi nghỉ hưu cao (trên 60 tuổi), song chủ yếu là các nước phát triển; môi trường, điều kiện làm việc được cải thiện.

Khá nhiều nước có điều kiện tương đồng Việt Nam có tuổi nghỉ hưu bằng hoặc thấp hơn chúng ta như:

Trung Quốc (60-55 tuổi), Indonesia (55 tuổi), Malaysia (55 tuổi), Thái Lan (55 tuổi)… Do đó, không nên nâng tuổi nghỉ hưu với NLĐ trực tiếp sản xuất, dịch vụ.

Đối với khu vực hành chính sự nghiệp có thể xem xét để nâng tuổi nghỉ hưu nhưng phải có lộ trình tăng thích hợp để giảm thiểu ảnh hưởng đến cơ hội có việc làm cho nhóm lao động trẻ.

Đối với cán bộ quản lý hoặc những người có học hàm, học vị, có thể được kéo dài tuổi nghỉ hưu nhưng phải thôi làm công tác quản lý.”.

Trần Hương (t/h)-Theo Phunutoday/Khoevadep